ŻÓŁTA KARŁOWATOŚĆ JĘCZMIENIA

Żółta karłowatość jęczmienia powszechnie uważana jest za najgroźniejszą wirozę zbóż występującą na całym świecie. Choroba zagraża wszystkim gatunkom zbóż i traw, ale szczególnie niebezpieczna jest dla jęczmienia ozimego. Powoduje ją wirus BYDV (barley yellow dwarf virus) przenoszony przez myszcę czeremchowo zbożową. Jak wygląda żółta karłowatość? Jak dochodzi do zarażenia wirusem? Kiedy mszyce czeremchowo zbożowe są najgroźniejsze? Ten artykuł odpowie na najważniejsze kwestie dotyczące groźnej choroby żółtej karłowatości.

JAK WYGLĄDA ŻÓŁTA KARŁOWATOŚĆ JĘCZMIENIA?

Choroba występuję na plantacjach placowami, rzadko spotyka się pojedyncze chore rośliny. W łanie widoczny jest nierównomierny rozwój roślin, a porażone żółtą karłowatością są niższe. Jej objawy na liściach jęczmienia występują w postaci intensywnych, żółtych przebarwień. Naotmiast na pszenicy i owsie choroba zostawia czerwone przebarwienia. Zmiany barwy liści zaczynają się od ich wierzchołków, co jest charakterystyczne dla żółtej karłowatości. Blaszki liściowe chorych roślin staja się sztywne i ustawione pod kątem ostrym. W przypadku jęczmienia, oprócz skarłowacenia i zżółknięcia, obserwuje się intensywne krzewienie, powodujące zmiany pokroju roślin. U roślin dotkniętych żółtą karłowatością może dojść do niewykształcenia kłosów lub niedostatecznego wykształcenia ziarna.  

Charakterystyczne objawy żółtej karłowatości - żółte liście
Charakterystyczne przeżółcenie liści jęczmienia spowodowane infekcją wirusową przeniesioną przez mszyce (widoczne na końcówkach liści (fot. P.Talbierz)

CO POWODUJE ŻÓŁTĄ KARŁOWATOŚĆ JĘCZMIENIA?

Chorobę wywołuje wiele wirusów. W Polsce najczęściej stwierdza się obecność wirusów dwóch wirusów żółtej karłowatości jęczmienia - BYDV-MAV i BYDV-PAV (barley yellow dwarf virus). Oba wirusy przenoszone sąprzez myszcę czeremchowo-zbożową i mszycę zbożową. Do zakażenia dochodzi bardzo łatwo, ponieważ termin nalotu tego gatunku szkodnika pokrywa się ze wschodami jęczmienia i pszenicy. To właśnie na jesień, po wchodach, mszyce zakażają rośliny zbóż: jęczmień, pszenicę czy owies.

CO ZROBIĆ, BY PRZECIWDZIAŁAĆ ZAKAŻENIU?

Coraz wyższe straty powodowane przez szkodniki oraz ich rola w rozprzestrzenianiu chorób wirusowych nie pozostają bez wpływu na uzyskane plony, a tym samym opłacalność uprawy zbóż. Ograniczeniu występowania mszyc zbożowych na pewno sprzyja dobra praktyka rolnicza, polegająca na niszczeniu samosiewów zbóż – żywicieli mszyc – poprzez wykonanie podorywek i ich pielęgnowanie. Niestety, wielu rolników ogranicza nakłady na pielęgnacje gleby, przyczyniając się do łątwiejszego rozprzestrzeniania się żółtej karłowatości. Nie mamy możliwości zwalczania samych chorób wirusowych. Pomimo szeroko zakrojonych  badań prowadzonych w kierunku poszukiwania odporności na wirusy żółtej karłowatości jęczmienia, nie osiągnięto w tej dziedzinie znaczących sukcesów, dlatego najpewniejszą drogą zabezpieczania upraw jest chemiczne zwalczanie roznoszących je szkodników - będących tak zwanymi wektorami wirusów. Mszyce zwalczamy więc stosowaniem środków ochrony roślin - insektycydów. Wiosną i latem, gdy zaobserwujemy objawy choroby w zbożach należy zdecydować o jesiennych opryskach, a więc podjąć działania zabezpieczające uprawy zbóż w następnym sezonie wegetacyjnym.

Zwalczanie szkodników w zbożach jest na szczęście stosunkowo łatwe i tanie. O skuteczności zabiegu ochrony roślin decydują czynniki takie jaki: termin oprysku, wybór insektycydu oraz panujące warunki atmosferyczne. Wybierając odpowiedni środek ochrony roślin, który ma skutecznie zwalczyć mszcycę czeremchowo-zbożową i przeciwdziałać żółtej karłowatości jęczmienia, należy szczególnie zwrócić uwagę na zakres temperatur warunkujący odpowiednią skuteczność wykonanego zabiegu oraz na długość jego działania.

NAJSKUTECZNIEJSZY SPOSÓB NA MSZYCE - ZAPOBIEGANIE ŻÓŁTEJ KARŁOWATOŚCI

Najskuteczniejszym sposobem ograniczenia porażeń jest stosowanie chemicznych zabiegów zwalczania mszyc jesienią, około 4- 5 tygodni po wschodach.  Do tego zabiegu szczególnie polecane są środki ochrony roślin zawierające w swoim składzie takie substancje aktywne jak deltametryna lub acetamipryd

Deltametryna wykazuje silne działanie kontaktowe oraz żołądkowe. Pyretroidy do których należy deltametryna tracą skuteczność powyżej 20°C jednak jesienią trudno o temperatury, które przekraczają tę graniczną wartość. Deltametrynę znajdziemy w dwóch środkach ochrony roślin dostępnych do kupienia w Chemirolu. Zawierają ją: Delcaps 050 CS oraz Delmetros 100 SC.

Kolejna proponowana substancja aktywna, czyli acetamipryd, jest substancją systemiczną działającą w szerokim zakresie temperatur (od 5°C do 25°C). Charakteryzuje się długim i skutecznym działaniem oraz brakiem odporności szkodników.


Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące na rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj zasad bezpiecznego stosowania produktu wskazanych na etykiecie.

Polecane produkty